Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Чăваш — маттур.

Ахаль сăмахăм мар ку

Пин-пин çын хушшинче такам та пур…

Герой-и, тен, çыравç-и — вăл паттăр.

Ăна ялан эс — сума су.

Пур Андриян —

Чăваш патвар юманĕ.

Çут çăлтăр евĕр ялкăшать паян.

Унăн таса ятне халăх манаймĕ

Пуриншĕн вăл чунпа тăван.

Çĕкленнĕ вăл

Тӳпе хĕрри таранĕ.

Сăн-питĕнче вылять ун кулă йăл

Ун умĕнче вĕçсĕр космос пуянĕ

Çап-çутă ялкăшан çăлтăр.

Вăл — космонавт

Нумай куншăн вăй хунă.

Ним шеллемен, пит пулнă вашават

Пирн çĕр çинче унран халь юлнă

Асран кайми ĕмĕрлĕх ят.

Уяв умĕн çапла каçхине

Çул тытрăм хам мăн акка патне.

Ялта ман мăн акка пурăнать,

Ĕнтĕ вăл çĕр çула çывхарать.

Выçлăх, вăрçă, тем чул терт-нуша

Мăн акка ман тухнă чăтса.

Нихçан та, нихçан та пуçа вăл усман.

Калап эп: «Чăн-чăн аптраман!»

Мăн акка çынна ялан тарават,

Хăна мĕн килсен апат янтăлать.

Хăпарту кăларать, сиплĕ чейне,

Пуçлать те вара хăй сăмахне.

— Ухванеç, кунта эс килсем,

Пирĕнпе пĕрле апата ас тивсем, —

Ватти мăшăрне çапла асăнать,

Мăн акка куçĕнче куççуль ялтăрать.

Пĕлетĕп эпĕ инкен ашшĕне

Çамрăклах вăрçа илсе кайнине.

Мăн аккан аллинче юлнă Суйук,

Сăпкара утайман пĕчĕк Хветюк.

Ик çул пурнайман çамрăк çемье

Шутламан çĕр çинче телей пĕтессе.

— Час килĕп киле тăшмана çĕнтерсе,

Йывăр пулсан та кĕтсем ĕненсе.

Уничери мăшăрь сăмахне

Аса илет мăн акка ир те каçхине.

Пĕлсемĕр эсир, вăл хăй мăшăрне

Çич теçетке çапла кĕтнине.

Ватти йĕрет, шăлать куççульне,

Малалла

Шăматкун яла кайма тесе автовокзал кассинчен малтанласа билет туянтăм. Çул май лавккана кĕрсе çăкăр илсе тухрăм.

— Браток, извини пожалуйста, часы вам не надо? — илтĕнсе кайрĕ хыçра арçын сасси. Çаврăнса пăхрăм та, ман умра сухаллă, кивĕрех фуфайка тăхăннă хĕрĕхелле çывхарнă çын тăрать.

— Эсир чăваш пуль-ха, — малалла сăмахларĕ вăл.

— Чăваш, — терĕм эпĕ.

— Самар облаçĕнчен мăнакка патне килнĕччĕ те, кӳршĕсем каланă тăрăх, вăл Шупашкара хăнана кайнă, иккен.

— Сехетне мĕншĕн сутатăн вара? — ыйтрăм унран.

— Эх, юлташ, те — йĕмелле, те — кулмалла, çĕр пин укçаран пĕр тенкĕсĕр тăрса юлтăм хам ӳсĕррине пула. Каялла мĕнле каймалла, вĕт проблема, — терĕ вăл.

— Хăвăрпа пĕрле документ пур-и сирĕн? — ыйтрăм унран.

Вăл кĕсйинчен паспорт кăларчĕ те мана тыттарчĕ. Чăн та, вăл (Костя тесе чĕнеççĕ ăна) Самар облаçĕнчен.

Костя тархасласа ыйтнипе ăна пĕр кафене илсе кайрăм. Вăл вĕр-çĕнĕ сехетне (комиссионнăй лавккасенче вăл пĕр 50 пин тăрать) вунă пине пĕр хĕрарăма сутса ячĕ.

Сĕтел хушшинче лартăмăр. 150-шар грамм «çуттине» янă хыççăн, вăл мана мĕн пулса иртнине каласа пачĕ.

Малалла

Пирĕн килти кушаксем

Шурăпа ула вĕсем.

Çывăраç вĕсем пĕрле

Юратаççĕ пĕр-пĕрне.

Ирхине ирех тăраç

Пичĕсене çукалаç.

Мана пырса вăратаç:

— Сĕт çитер, — тесе калаç.

Юратар кушаксене!

Симĕс куçлăскерсене!

Вĕсем пире йăпатаç,

Пурăнма хăват параç!

Урхамахсем çӳреç утса,

Тихасем тăраç тăпăртатса.

Пĕр лашипе пĕчĕк тихине

Хăваласа кайрĕç килне.

Амăшĕпе тихи пĕрле

Выртрĕç улăм çине çĕрле.

Лаша аса илчĕ амăшне,

Тиха курасшăн асламăшне.

Йывăр пурнăç лашасен.

Тарçăсем вĕсем çынсен.

Лашаран вăйлăраххи

Çут тĕнчере кам пур-ши?

Натали урок тăвать,

Чӳречерен пăхкалать.

Вăл тухасшăн урама

Ачасемпе выляма.

— Анчах пĕчĕк ĕçĕм пур,

Уроксем тумалла, мур!

Эх, тухасчĕ урама

Ачасемпе выляма.

— Ĕлкĕрĕп урок тума!

Халех чупап урама!

Çунашкапа конькипе,

Ярăнмашкăн йĕлтĕрпе.

Тĕттĕмленчĕ урамра

Юр туллиех урара.

Кайрĕç киле ачасем

Вĕренмешкĕн уроксем.

Утрĕ киле Натали.

Хатĕрленĕ ун валли

Çемçе минтерпе тӳшек,

Çывăрмашкăн меллĕ пек.

Натали урок туман,

Кĕнеке чиксе хуман.

«Иккĕ» илчĕ урокра.

Нумай ан чуп урамра!

Акă çитрĕ кĕтнĕ хĕл,

Урама тухса эс пĕл.

Савăнса шур пĕрчĕсем

Ӳкеççĕ çĕр çине вĕсем.

Ачасем хĕле саваççĕ,

Йĕлтĕрсемпе ярăнаççĕ.

Çунашкапа, конькипе

Хутаç çинче, кут çинче.

Кил умĕнчи Мучие

Ачасем юртан тăваççĕ.

Юнашар Юр пикене

Савăнсах капăрлатаççĕ.

Эпĕ те хĕле саватăп,

Туссемпе пĕрле вылятăп.

Питĕ лайăх япала,

Кĕтнĕ хĕл çитрĕ яла.

Мучи те мана савать,

Питрен чуп туса илет.

Хур аçи пек туйăнать,

Питĕ хытă чĕпĕтет.

Юр ăшне часрах чăматăп,

Пите юрпа явалатăп.

— Хĕл мучи, манран ан кул!

Хĕрлĕ йĕр, питре ан юл!

Каç кӳлĕм пирĕн çуртра пурăнакан Иван Иванович урамри сак çинче ларакан çынсене яланхи пекех çĕнĕ хыпар пĕлтерчĕ.

— Паян, кĕске вăхăт хушшинчех, Мускавра пурăнакан йыснапа телефонпа калаçрăм. Ĕнер, вăт, Шупашкарпа, виçĕм кун Мурманскпа, ыран Владивостокпа калаçасшăн.

— Укçине ăçтан çитеретĕн вара çак хуласемпе калаçма? — ыйтрĕ унран вун çиччĕри Света.

— Ман, салиднăй оклад, плюс — премия, — хирĕç хуравларĕ вăл.

Чăн та, эпĕ тĕрлĕ хуласемпе калаçса курман. Пĕр кун, кăнтăр хыççăн, килти ĕçсем нумай пулнипе, Иван Иванович калашле, кĕске вăхăт хушшинчех «Канаш» хаçат редакцине «укçа тӳлемесĕрех» информаци пама шут тытрăм. Хавхалансах утатăп телефон будки патне. Телефонпа хура куçлăх тăхăннă пĕр çамрăк хĕрача хĕрсе кайсах такампа калаçать. Çумри тепĕр телефонĕ ĕçлемест. Кĕтсе тăрасси тесе автовокзал çумĕнчи лавкка патĕнчи телефон патне утатăп. Унти телефон кĕпçине касса кайнă тата. Вăхăта кĕскетес шутпа мороженăй илсе çирĕм, автовокзалти комиссионнăй лавккара пултăм. Пĕр çирĕм минут иртсен каллех телефон патнелле утатăп. Хайхи, куçлăхлă хĕрача, çавăнтах иккен-ха, хĕрсех калаçать. Кукăль илсе çиетĕп, автовокзалăн иккĕмĕш хутне хăпарса чей ĕçетĕп. Çур сехет те иртсе кайрĕ пуль ĕнтĕ. Ба! Татах çав хĕрача тăрать, черетре пĕр вунă çын тăраççĕ-тĕр. Çынсем пăшăрханнине кура эпĕ те чăтаймарăм:

Малалла

Пĕлеймерĕм:

Мĕншĕн ӳпкелерĕ,

Çӳçренех лăскарĕ çил мана?

Ăнланмарăм:

Мĕншĕн йуçĕ эрĕм

Кăтăкларĕ йĕпхĕртсе чуна?..

Мĕншĕн анăç антăхса юнарĕ?

Хĕрлĕ хĕм хĕлхемĕ пĕрхĕтсе!

Мĕншĕн кĕр тăманĕ пит васкарĕ?

Сив хĕле тăмарĕ вăл кĕтсе?..

Шурă хут — мĕн пурĕ — йăлт пĕлесшĕн.

Хуравне хывасшăн — сĕвемшер.

Тăранми ыйтать-çке, мур илесшĕ!

Кĕвĕçĕ арăм евĕр кӳлешет.

Çак çут тĕнчемĕр ик хĕвеллĕ:

пĕри куллен çиçет çӳлте,

тепри талăксерен шевлеллĕ

кашни пӳртре, кашни килте...

Тăван çĕршыв — хĕвел вăл пирĕн.

Ăшши, çути ĕçчен валли.

Хулан та ялăн, сăртăн, хирĕн

çӳрет çынсен хитре кулли.

Тăван çĕршывăма пăхаççĕ

планетри континентсем,

вăл уçнă çул çине тухаççĕ,

Çĕре хăюллăн çĕнетсе.

Тăван çĕршыв — телей çĕршывĕ,

чăн çамрăклăх çĕршывĕ — вăл.

Ялан пурнасчĕ ырă-сывă,

ялан хĕвел çуталтăр йăл!