■ 2009-07-02 00:53:59 :: 627 Просмотрено
Хветĕр Уярăн «Таната» романне вулатăп. Вуланă май электронлă вулавăша кĕртсе пыратăп . Хветĕр Уяр чаплă сăмахçă пулни курăнать — вуланă май пĕлмен сăмахсем тăтăшах сиксе тухаççĕ, сăмахсара пăхса илме тивет:
пăркăт — пăртан тунă çунашка
вушар — выр. упрямый, скупой, жадный
тытса ан хутлат — «ура хутлатса лар» тенине пĕлетĕп-ха, кун евĕр усă курнине вара — пĕлместĕп. Ку сăмахçаврăнăша вырăсла куçарас пулсан «чтобы меня не скорчило от радикулита» пулать пулас.
термен — хал.
кран юписем вĕлтлете-вĕлтлете тăрса юлнă». Хм... темиçе сăмахсар пăхрăм, анчах та кран сăмах пĕлтерĕшне пĕлеймерĕм. Хальхи «кран» мар ĕнтĕ...
вĕренлерĕ — çук, ку сăмаха эп сăмахсарта шырамарăм. Унсăр та ăнланма пулать. Анчах та сăмахĕ! Сăмахĕ! Ахаль «вĕрен» сăмахран еплерех хитре сăмах пулса тăнă! Вырăсла ăна «завязал» тесе куçарма пулать, анчах ăнлан-ха — мĕнпе çыхса хунă? Те çиппе, те канрапа, те вĕренпе! Чăваш сăмахĕ вара тÿрех палăртать — вĕренпе çыхса хунă! Канрапа мар, çиппе мар — вĕренпе! «Великий могучий русский язык» теççĕ... чăваш чĕлхи те катăк мар!
чĕркуççи калекки — калек сăмахăн пĕлтерĕшне тупаймарăм. Сăмахсарсенче çук...
ластăк — ку сăмах «пая» пĕлтерет иккен! Çăкăр ластăкĕ — кусочек хлеба. Хитре сăмах...
путмар — вырăсла «нары» пулать. Çук, пĕлместĕп...
хурхух — ку ÿсентăранăн ячĕ ытла та хитре. Акă вăл: http://www.cag.su/img/fotomenubottomleft/foto56_338.jpg — курнă пулĕ? Эп те курса, анчах та чăвашла ятне пĕлменччĕ-ха...
кăсăя пĕççи пек — хитре фразиологизм. «...кăсăя пĕççи пек çеç те пулин шыва çăкăр татки пăрахнă...» — ак епле усă курать ăна Хветĕр Уяр. Икĕ тĕлте тĕл пултăм ĕнтĕ...
йăрхах — йывăç çекĕл. Пирĕн килте ун пек япала пулман та — ку сăмаха пĕлместĕп çав...
шучă — эх, пирĕн ялта хăмла ытлашши ÿстерместчĕç те пĕлместĕп çав. «хăмла шуччине» пĕлетĕп, хайлавра вара «шучăпа» çырнă та мĕн сăмаххи-ши теп... Сăмахсарта çук... Юрать-ха Кукăль (Google) хăмла шуччине тупса пачĕ :).
кикен — чемерица иккен. Ÿкерчĕкĕсене пăхрăм-пăхрăм... курман пулас ун пек курăка.
мăйăр та, юман йĕкелĕ те — пĕр пулă пуçĕ — ку фразеологизм мана килĕшрĕ.
По-русски 
System
http://images.google.ru/images?q=%D ... tf-8&rls=org.mozilla:ru:official&client=firefox-a&um=1&ie=UTF-8&ei=HU9MSqieHo-OjAfzmc1i&sa=X&oi=image_result_group&ct=title&resnum=938095585 кунта ÿкăрчĕксем нумай.