Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Çырла пиçнĕ вăхăтра

Ирпе ирех тухрăмăр,

Тухрăмăр та утрăмăр

Ушкăнĕпех вăрмана.

Хăшин чĕрес алăра,

Хăшин пĕчĕк карçинкка.

Татрăмăр-çке çырлине те

Хĕп-хĕрлине, пиçнине.

Шакăлтатса каçхине

Эпир киле килтĕмĕр.

Эпир киле килтĕмĕр те

Сĕтпе çырла çирĕмĕр.

Тавах Униç инкене

Пирĕнпеле пынăшăн,

Тури Вылăн вăрманне

Пире ертсе кайнăшăн.

Сив хĕле эп тав тăватăп —

Юр, пас пачĕ вăл мана.

Тав тесе сана калатăп —

Патăн юрату чуна.

Сив хĕле эп тав тăватăп —

Килентерчĕ шур сăнпа.

Тав тесе сана калатăп —

Çунтаран юратупа.

Тăвăла эп тав тăватăп —

Вăл вăйлатрĕ шухăша.

Тав тесе сана калатăп —

Вут хыптартăн ман ăша.

Эп ачашлăхран тăратăп! —

Ман ачашлăхăм чакмасть.

Эп кăнттамлăхран хăратăп —

Вăл касать ман пуçăма.

Район пуçлăхĕ Журавлев лару залне вырнаçса ларчĕ те пухăннă çынсене тĕсесе тухрĕ.

— Пурте çитсе пĕтрĕç-и? — ыйтрĕ вăл юнашар тăракан пулăшуçинчен.

— Пурте. Яковлев кăна çук, — терĕ лешĕ.

Район пуçлăхĕ ун умĕнче ларакан çынсене тепĕр хут пăхса тухрĕ. Пурте вырăнта пек.

— Мĕнле Яковлев? — кам пирки сăмах пынине ăнланса илейменрен пулăшуçинчен ыйтрĕ вара.

— Ну, ĕнтĕ, лешĕ. Çатанкасси çывăхĕнче хăйĕн производствине уçнă усламçă.

— Вăт тата! Пире валли ним çукран ĕç тупса парса çӳрет! Ăна пула пуç ватма тивет! Хăй вара халь те çитмен-им? — ятлаçма пуçларĕ пуçлăх.

— Эм-м… — тӳрех хуравлаймарĕ пулăшуçи. — Эп унпа çыхăнтăм. Вăл ĕçпе Перĕме тухса кайма лекрĕ тет. Ыран кăна таврăнайратăп тет. Поставщиксемпе темле ыйту сасартăк сиксе тухнă тет-и… Ĕнерех тухса кайнă, анчах ыйтăва хăвăрт татса пама май килмерĕ тет. Дмитрий Александрович сире салам каларĕ, паянхи ларăва çитейменнишĕн каçару ыйтрĕ.

— Эх, Курак Мĕтри… Тупса паран ман валли ĕç… Ху вара таçта тухса шăвăннă… — мăкăртатрĕ Журавлев, тинех кӳршĕ ялта çуралнă çынна аса илнĕ май. — Юрĕ, çынни ĕçпе тухса кайнă. Уважительнăй сăлтавпа. Пуçлар ларăва, — терĕ вара пуçтарăннă халăх енне çаврăнса.

Малалла

Каччин-каччин качаки

Чарусăра пултарать:

Карта умĕн уткалать,

Хушăк витĕр пăхкалать.

Кĕнчеле вĕç сухалли

Лăпăс-лăпăс сулланать.

Шĕп-шĕвĕркке мăйраки

Тăрăнассăн туйăнать.

Чăваш çĕршывĕн сив хĕлне,

Ун шур юрне эп юрататăп.

Шур юрлă аслă хирсене

Ялан эп асăмра тытатăп.

Çывăракан хыр вăрманне

Чун-чĕрене вырнаçтаратăп.

Алманчă ялĕн айккинче

Хальхи пекех хитре инçетчĕ,

Çума-çум çунашка çинче

Ларса вĕçетпĕр, чун сӳлетчĕ.

Çав вăхăт — асилӳсенче,

Эпир ачалăх тĕнчинчеччĕ.

Ай, шурă хĕлĕм, шурă хĕл,

Эс чун-чĕрем, ачаш саркайăк.

Ай, шурă хĕлĕм, шурă хĕл,

Сан чун-чĕрӳ юртан, хăй майлă.

Хĕл, пирĕн ĕмĕт килчĕ тĕл,

Эс мĕнешкел пит ырă, лайăх.

Ман патăма эс çывхарсам,

Юратнă тусăм, эс килсемччĕ.

Çак юрлă уй-хире пăхса

Ăна ху ытамна илсемччĕ.

Мана та ытала савса,

Ман чун çунать — çавна сиссемччĕ.

Çывăракан хыр вăрманне

Чун-чĕрене вырнаçтаратăп.

Шур юрлă аслă хирсене

Ялан эп асăмра тытатăп.

Шур юрлă савнă хĕллене

Манмастăп эп — тупа тăватăп.

Ĕнтĕ уй-хирсем пушаннă,

Тырă-пулă пӳлмере.

Çĕрулми эпир кăларнă,

Сухаланă уй-хире.

Йывăçсем çинче, эс кур-ха,

Йышлă-йышлă панулми.

Йăтăнса ларать — ку пурлăх —

Пуçтарасчĕ ним юлми.

Тăрнасен сасси пит хурлă,

Тен, вĕсен каяс килмест.

Çитнĕ вăхăт — ан кĕт урăх,

Вăхăт никама кĕтмест.

Типнĕ чечексем. Калатăп:

Йĕрки çавăн пек тĕнчен.

Кĕркуннесĕр те юрамĕ,

Унăн пур хăйле тивлет.

Килчĕ йăпшăнса кĕр кунĕ,

Вăл утать халь таврара...

Çĕнĕ пурнăçшăн эп çунăп,

Çамрăклăх тапать чунра.

Аппамсем, ĕçчен хĕрарăмсем!

Ялкăшса çунса вĕрерĕ

Кăкăрти вут-çулăмлă чĕрем,

Шухăшсем çӳлте çӳрерĕç.

Ялтăратрĕç хĕлхемсем-сассем.

Шухăш юрăра вăйлантăр.

Чечек евĕр çурăлтăр чĕрем,

Юрă хĕлĕхне янраттăр.

Çут телей çинчен эп юрлăттăм.

Вăл ыр шăршине сапалĕ,

Ун техĕмĕпе эс сывлăттăн —

Чечексем сана ыталĕç.

Илтĕнĕ çурла кăчăртатни,

Илтĕнĕ тыр-пул кашлавĕ,

Çил сасси, тăри тăрăлтатни,

Ялсенчи улах шăв-шавĕ.

Амăш ачине юр юрласа

Çывăрттарнине те илтĕн.

Таврана эп илĕп çавăрса,

Юрăпа эп кӳрĕп витĕм.

Çĕклĕп тăван халăх кăмăлне —

Эп хаваслăх парнелетĕп,

Хурăп вут вĕсен чĕрисене,

Шанăçпа эп киленетĕп.

Аппамсем, ĕçчен хĕрарăмсем!

Мĕншĕн эсĕр сӳрĕкленнĕ?

Çакăн пек шанаççĕ чечексем,

Ман чун ыратать — ĕненĕр.

Тăвăл йывăçа хур тунă пек,

Аслати чула тĕпретнĕн

Çĕтеретпĕр шăпа пӳрнине

Сăн-сăпатăра ĕретĕн.

Малалла

Петя амăшĕ лавккаран илсе килнĕ ыраш çăкăрне тутанса пăхрĕ те:

— Пĕрре те тутлă мар, — тесе хучĕ.

Амăшĕ хирĕç:

— Хырăм выçсан çăпата кантри яшки те тутлă тет, — терĕ те пĕр пысăк çăкăр чĕллине хутаçа чиксе хире кăшман çумлама тухса утрĕ.

Петя кунĕпех ним ĕçлемесĕр ларчĕ, çапах каç енне хырăмĕ выçнине туйрĕ.

Амăшĕ ĕçрен таврăнчĕ, сĕтел çине ыраш çăкăрĕ, хуппипе пĕçернĕ çĕр улми кăларса хучĕ, куркасене уйран ячĕ.

Ывăлĕ каçхи апата питĕ юратса çирĕ. Уйрăмах ăна ирхине килĕшмен çăкăр кăмăла кайрĕ.

Выçсан йӳçĕ çăкăр та тутлă иккен.

Ав кăмака умĕнче

Анчăк йăва пĕçерет.

Кăски урай варринче

Сухарисем вĕтетет.

Кушак çури пит çăвать,

Меуклетсе çаврăнать.

Ама кушак асанне

Тетте кĕпе хатĕрлет.

Чăпар чăхă тусĕнне

Пӳртне-çуртне тирпейлет.

Шăлса кайрĕ урайне,

Кайса хучĕ шăпăрне.

— Выртах, шăпăр, канса вырт,

Çӳп-çап шăлма хатĕр вырт!

Кукăр сăмса тăмани —

Пысăк куçлă куками —

Тунката çине ларать,

Куçне-пуçне пăркалать,

Таплаттарать урипе,

Мăчлаттарать куçĕпе.