Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Халăх художникне В.П.Петрова

Яташăм, тăванăм, ыр чунăм,

Чĕлхе тăрринчи пыл тути!

Аташăп, пăлханăп та çунăп,

Тен, юлĕ манран вĕтĕ çунăк —

Эс пултăн чăвашлăх çути!

Эс лартнă Юпа — чĕрĕ палăк —

Этемлĕх ăс-халĕн витти:

Чăваш тĕпелне уçрĕ алăк,

Ăнланчĕ хăйне чĕмсĕр халăх...

Çапла пул, чăвашăн Витти!

1996, авăн, 17.

1

Ăçта кăна вĕри ĕç пултăр —

Унта çĕклен эс ял-йыша;

Унта эс çыхнă хĕрлĕ тутăр

Хăмач ялав пек ялкăшать.

Ăçта кăна çитетĕн эсĕ —

Унта тĕнче илемлĕрех.

Унта чĕрепеле ĕçлеççĕ

Унта чула та чун кĕрет.

Ăçта тулли вăйпа сывлать çĕр,

Ăнса ӳсет колхоз тырри —

Унта эс, пирĕн председатель,

Ял-йышăн çулăмлă чĕри.

Çавăнпала сана чĕнĕççĕ

Ватти-вĕтти те пĕр ятпа:

— Пуриншĕн те тăван эс, — теççĕ, —

Пӳришнĕн те — Анна аппа!..

Çав пысăк чыспала хисепшĕн

Пуçларăм эп те сăввăма.

...Иртнисене аса илсессĕн —

Ӳнта хĕн-хурĕ сахал мар.

Хĕвелсĕр, тĕксĕм тĕнче тăрăх

Тупă сасси кĕрленĕ чух,

Пĕр çултискер, эс юлнă тăлăх,

Ютра пуç хунă сан аçу.

Çак хуйхăра вара аннӳн те

Вĕри, тăварлă куççульпе

Сасартăк куç çутийĕ суннĕ

Çӳлти çут çăлтăр сӳннĕ пек.

Чӳречерен сив çилĕ вĕрнĕ,

Пĕр вĕçĕм йынăшса çинçен.

Чун татăлас пек эсĕ йĕрнĕ

Малалла

Ĕлĕк-авал Атăл хĕрринче чăвашсен мăн аслашшĕсем пысăк мар хула çĕкленĕ. Вăта Сăвар тесе ят панă вĕсем ăна. Унта пĕтемпех килĕшӳллĕ пулнă: сăрт çинче мăнаçлă карман аякранах курăнса ларнă, карман варринче — турхан станĕ. Капăр тумлă çынсем турхан çурчĕ тӳремĕ çине тухса хула ыйтăвĕсене пĕрле канашласа татса панă. Савăнăçлă та тулли кăмăллă пурнăçпа пурăннă кунти çынсем.

Хула тавра сĕм вăрман кашласа ларнă. Кунĕпех хĕвел хĕртсе пăхнă, кайăксем юрланă. Çырла, кăмпа, мăйăр — тем чухлех ӳснĕ кунта. Ют çĕр-шывсене сутмалăх та пулнă вăл.

Пĕррехинче çак вăрмана хăрушă тискеркке вĕçсе килнĕ. Çак самантран хула çыннисемшĕн сĕм вăрмантан пысăк инкек пыма пуçланă. Кашни кун тискеркке патне мĕнле те пулин парнелĕх чĕрчун пырса памалла. Илсе килмесен çак тискеркке хулана вĕçсе килет те ун çыннисене çисе ярать.

Кунсем те уйăхсем, çулсем те вунăçуллăхсем те иртнĕ — çапла тискеркке патне хула çыннисем тăтăшах мĕнле те пулин чĕрчун илсе пынă. Харсăр чăваш нукерĕсем ăна çĕнтересшĕн пулнă, анчах — пĕтĕмпех усăсăр. Вăрмана кайсассăнах хыпарсар-мĕнсĕр çухалнă, вĕсене урăх никам та курман.

Малалла

Кам каларĕ юрату вăл

Хирти шур чечек тесе?

Юрату вăл кĕтмен тăвăл,

Тăрса юлăн йӳтесе.

Юрату пыл пекех тутлă,

Эрĕм пек хăш-пĕр чухне.

Юрату çунатлă утлă,

Хупса хур чун читлĕхне.

Шур чечек çеçкине татса

Пĕлме çук юратнине.

Чечек пекех тухать шăтса, —

Куç ан хыв эс татнине.

Икĕ чун ăшши çуратĕ

Юратăвăн çеçкине.

Шур чечек пекех шуратĕ

Çамрăк ĕмĕр саккине.

Праски Витти кăмакара пĕçерчĕ

Вĕт-вĕт икерчĕ пек пин-пин ӳкерчĕк:

Шыва пăрахчăр, тислĕк айне печчĕр,

Ниçта нихçан пĕтмест эмаллĕ терчĕ!

Валентина Илем ӳнерçе

Илемлĕ-çке Илем тесе калаççĕ,

Кăтартмăшне кайма йыхрав параççĕ:

Чăннипелех те чаплă, ай-турах! —

Çавна хальччен пĕлмен вĕт эп, турак!

Владимир Нагорнова

Савать ывăлсене ват Шупашкар...

Шăпи телейлĕ Çеçпĕлĕн, Кĕçтукăн —

Ан пайлăр вĕсене пур ăçтиçукăн...

Пĕрле çеç хаклă эсĕр, уйрăм мар!

Ĕлĕк-авал хальхи вăхăтри темиçе хутлă çуртсемлĕ, чаплă машинсем чупакан урамлă хула вырăнĕнче пĕчĕк ял çеç пулнă. Çав ялта Урасмет хуçаланнă. Унăн ӳссе çитĕннĕ хĕрĕ пулнă. Унăн ячĕ — Эрпинес. Çак ялтан инçех мар Аçтахан кĕтесĕ пулнă. Аçтаха ял çыннисене ялан шар кăтартнă. Хăйĕн çăварĕнчен тĕтĕмпе çулăм кăларса вăл таврари çынсене хытă хăратнă. Вăл çынсенчен ылтăнпа кĕмĕл, тутлă апат-çимĕç ыйтнă тата хитре хĕрсене вăрланă.

Пĕррехинче вăл Урасметăн хĕрне вăрласа кайнă. Çакăн хыççăн Урасмет çынсене каланă: «Эсир ман хĕре Аçтахаран çăлсан эп сире ылтăн парса тав тăвăп». Нумайăшĕ Эрпинесе çăлма тăрăшнă, анчах нихăшĕ те пултарайман. Аçтаха вăйлăрах пулнă.

Çак вăхăтрах çывăхри ялта Улăп пурăннă. Вăл çĕр çинче апат-çимĕç пăхса ӳстернĕ, питĕ вăйлă та маттур çын пулнă. Вăл çĕр çинче ĕçлекен хресчен çынни пулнă. Улăп Урасмете шелленĕ. Вăл вара ăна пулăшас тенĕ. Улăп çичĕ кун та çичĕ каçран Аçтахан кĕтесĕ патне çитнĕ. Аçтаха вăл çитнине сиснĕ те çапла каланă: «Сан вилес килет пуль? Айта иксĕмĕр çапăçса пăхатпăр». Улăп тăнлă пулнă. Вăл вара çапла каланă.

— Эсĕ вăйлă пуль-ха. Анчах сан пуçунта ăс-тăну сахал.

Малалла

Эс мана пĕрре курсах юратрăн

Çаранта, çырла татма кайсан.

Ман валли çеç çырлине те татрăн

Хăналас тесе хĕвел ансан.

Эс мана çырла хистерĕн,

Эп сана пуç кăшăлĕ.

Хăтана яратăп терĕн

Кĕркунне, ах, кăмăлĕ!

Шухăшпа эп те санпа çеç пулнă, —

Пуç кăшăлĕ çыхнă чечекрен.

Чĕресем пĕрпек туйăмпа тулнă, —

Улăх-çаран питĕ ирĕкрен.

Каç чаршавĕ таврана карсассăн,

Çăлтăрсем каçхи вăййа тухсан

Тĕкĕр-кӳл сывларĕ ассăн-ассăн

Эпир ун ытамĕнче юлсан...

Çуллахи çаран — çăтмах кĕтесĕ

Пĕрлештерчĕ çамрăк ик чуна.

Пурăкри сĕткен çырла пек эсĕ, —

Ĕмĕрне манмастăп çак куна.

Тухăçран хĕрелчĕ шурăмпуçĕ,

Сар хĕвелĕ тухрĕ катаран.

Çак илемлĕх-пурлăх — савни куçĕ,

Юрату çуратрĕ мăн çаран.

Çулла ĕшнере, —

Çăтаах тĕнчере

Çĕр çырли пиçет кам валли?

Вут пек хĕмленсе,

Кăштах именсе

Мана çупăрлать кам алли?

Шăнк(ă)рав курăкĕ,

Çырла пурăкĕ...

Кирлĕ мар ним те, сапăрах!

Чун савни умра,

Юрату çумра...

Пулăшсам, ĕшне, ан пăрах!

Вăхăт, ан васкат,

Чуна ан хускат,

Юрататăп çав эп ăнах...

Ах, ĕшне, ĕшне,

Çуллахи ĕшне, —

Тĕлĕкре мар ку, чăн-чăнах!