Малалла утар!

ЧӐВАШ КОМПЬЮТЕР ТЕРМИНОЛОГИЙӖ (Mozilla Firefox программа куҫарӑвӗн тӗслӗхӗпе)

■ 25.08.2011 15:45 | 6699 views

http://docme.ru/dz8 — кунта хамӑн диплома вырнаҫтартӑм. Тен, хӑшне-пӗрне вӑл кӑсӑклӑ та пулӗ.

//асӑрханӑр, тен ку хатӗрлесе ҫитернӗ верси мар — лайӑх пӑхса тухма вӑхӑт ҫук...
//ку диплома эп кӑҫал кӑрлач уйӑхӗнче хӳтӗлесе :)

[Comments]

Русская Атлантида?

■ 10.08.2011 22:56 | 6128 views

Премьер-министр России Владимир Путин предложил создать на территории античного города Фанагория музей-заповедник с подводной частью, сообщает РИА Новости.

О необходимости создания музея Путин рассказал журналистам после погружения с аквалангом на дно Таманского залива. Там глава правительства осмотрел затопленную часть Фанагории - "Русскую Атландиду".

На дне залива на глубине около 2 метров премьер-министр нашел две амфоры, которые датируются VI веком нашей эры. Путин отметил, что человечеству было бы интересно узнать о том, какие богатства есть в России.

More...

[Comments (5)]

Юрӑ мӗн ятлӑ-ши?

■ 10.08.2011 16:43 | 11333 views

Шӑматкунпа вырсарникун чӑваш туйӗнче пултӑм. Купӑсҫӑ юрласа панӑ юрӑ мана питӗ килӗшрӗ. Паллӑ юрӑ пулас, анчах хамӑн юрӑсен пуххинче унашкалли пуррине ниепле те асилейместӗп. Тен эсир пулӑшайратӑр? Кам ҫырнӑ-ши ӑна, кам юрлать?

Туйра юрланине кунта тупма май пур:

[Comments (9)]

Кивӗ Чукал — вырӑссен ялӗ?

■ 18.07.2011 12:21 | 5548 views

http://gov.cap.ru/list4/news/rec.aspx?id=1232683

Хыпарсем вырнаҫтарас тесе ҫак ял тӑрӑхӗн сайтне кӗтӗм. Ҫӗнӗ хыпар шыраса ӗнтӗ... Утӑн 15-мӗшӗнче ҫырнӑ «Сенокос вступил в права» ятлӑ хыпар куҫ умне тӗл пулчӗ — ытти ял тӑрӑхӗсенчи хыпарсем пушшех те ҫӗртме уйӑхӗнчеччӗ те, кӑна та пулин вырнаҫтарас терӗм.
Эх, мӑнтарӑн ҫыннисем... Копилесе лартма ҫеҫ пултараҫҫӗ!
«В русской деревне считался одной из приятнейших сельских работ, труд сочетался с развлечениями.» — ҫырнине вуланӑ хыҫҫӑн хӑсас килсе кайрӗ.

More...

Утса тухрӗҫ...

■ 23.06.2011 22:11 | 5184 views

Пӗлтӗр Республика кунне палӑртакан уявсене кайса курманччӗ. Ҫапла май кӑҫал та пулин хальхи вӑхӑтра вӑл менле иртнипе пуллашас килчӗ. Шел те, курни пӗрре те кӑмӑла каймарӗ.
«Раҫҫей ҫалкуҫӗсем» фестивале хутшӑнакансен театризациленӗ утӑвне ман шутпа (тӗрӗссине пӗлместӗп те...) ытти ҫӗршывсенче иртекен карнавал евӗр йӗркелесшӗн пулнӑ. Чи малтанах вӑл республика шайӗнче иртнӗ, кайран ун шайне хӑпарта-хӑпарта Раҫҫей тулашнех тухса кайнӑ — утӑва хутшӑнакансем хушшинче италянсем те, сербсем те, белоруссем те пулнӑ, хутшӑнаҫҫӗ те. Анчах уяв кӑкӗ ӑҫта пулнине манса кайни питӗ япӑх.

More...

[Comments (1)]

Ҫемен Элкер: «Тӑван халӑха хисеплемелле, тӑван чӗлхене лайӑх пӗлмелле»

■ 07.06.2011 22:30 | 6504 views

Халь Ҫемен Элкерӗн асаилӗвӗсене кӗртетӗп. Ак ҫакӑн пек ҫырни тӗл пулчӗ:

Пуринчен ытла чӑваш литературине юратмалла. Тӑван халӑха хисеплемелле, тӑван чӗлхене лайӑх пӗлмелле. Хамӑр тӑван чӗлхене хамӑр та юратмасан — ӑна кам юратӗ тата? Хамӑр тӑван халӑха хамӑр та хисеплемесен — ӑна кам хисеплӗ-ха апла?

Ҫемен Элкер. «Ҫамрӑксене хам ҫинчен» [1962]

«...каламасан та паллӑ» тенӗшӗн мар, Ҫемен Элкер сӑмахӗсем пулнӑран вырнаҫтарас терӗм. :)

[Comments]

Туптанӑ эрешсем пирки

■ 03.06.2011 20:14 | 6070 views

Хулара туптаса тунӑ картасем нумай курӑна пуҫларӗҫ — чӑн та илемлӗ курӑнаҫҫӗ ӗнтӗ. Шел те, хитрелӗх хыҫҫӑн кайса пӗр япала пирки вӗсем манса каяҫҫӗ — оригиналлӑх вӗсенче ҫук. Кукӑртса, ҫавӑрса туптаҫҫӗ те — ӗҫӗ пӗтнӗ теҫҫӗ. Анчах та унашкал эрешсем хуть Шупашкарта, хуть Мускавра, хуть Кейӳ хулинче — пур вырӑнта та пӗрешкел.
Чӑваш ерешӗсене усӑ курса тунӑ тимӗр картасем те пур — вӗсем чӑнах та ют хуласенчен килнисемшӗн кӑсӑклӑ (ара, вӗсем патӗнче унашкалли ҫук-ҫке). Ӳкереҫҫӗ, кӑсӑкланаҫҫӗ.
Шупашкара чӑнах та туристсене ытларах йыхӑрас килет пулсан — пирӗн тӑрӑхра ытти хуласенче тӗл пулманни мӗн те пулин пулмалла.

More...

[Comments (3)]

Эктор Алос тата Фонт. Чувашский язык, эсперанто и языковые ресурсы в Интернете (pdf)

■ 28.05.2011 17:15 | 6751 views

http://docme.ru/bC6

В этой статье представлены некоторые результаты в области лексикографии и компьютерной лингвистики на языке эсперанто и их сравнение с тем, что сегодня есть на чувашском языке. Рассматривается положение с лексикографическими ресурсами в Интернете на эсперанто: толковые словари, энциклопедии, двуязычные словари, терминологические словари, лингвистические корпуса и автоматические переводчики. Особенно внимание уделяется Википедии как парадигматическому примеру коллективного создания ресурсов.

More...

[Comments]

Туссем, юлташсем — кӗвӗҫер мар!

■ 26.05.2011 11:11 | 5745 views

Юлташсем, туссем! Мӗн эсир ним ҫукран кӗвӗҫмелли, вӑрҫмалли шыратӑр? Мана яланах пӗр япала тӗлӗнтерет — енчен те кам та пулин кӳрентерчӗ пулсан пуҫлаҫҫӗ вара ыттисене те ҫав ҫынна хирӗҫ тӑратма. Апла майпа вӗсем хӑйсене вӑйлӑрах туяҫҫӗ-ши (ак кусем те ман майла пулччӑр — лешӗ вӗсене кӳрентернӗ-и, кӳрентермен-и — пӗлтерӗшлӗ мар)? Ӑнланма пултараймастӑп. Ҫавнашкал хӑтланӑшра хӑйсен йӑнӑшла ӗҫленине те ӑнланмаҫҫӗ.
Акӑ тӗслӗх — шкулта вӗреннӗ чухне пирӗн учительсен темиҫе ушкӑн пурччӗ. Пӗр-пӗринпе хирӗҫекен ушкӑнсем. Тем пайламан ӗнтӗ хӑйсем хушшинче ун чухне, вӑл пӗлтерӗшлӗ мар халь.

More...

[Comments (3)]

Эктор Алос и Фонт. Индивидуальное и социальное двуязычие (pdf)

■ 23.05.2011 14:38 | 5564 views

http://docme.ru/Ux6

Резюме:
Индивидуальное двуязычие, или свободно владение разных языков на высоком уровне, - большое богатство не только для самого человека, но и для общества. Это поняли уже в разных странах мира, и создаются программы сохранения своего языкового разнообразия, не только по гуманитарным причинам, но и по экономическим. К сожалению, Чувашия ещё не оценила свой языковой капитал и допускает исчезновение самой ценной, в силу своей уникальности, части её языкового богатства.

[Comments]

Шупашкарпа Ҫӗрпӳ районӗсенче

■ 16.05.2011 21:03 | 5423 views

Ӗнерпе паян ялсем ӳкерсе ҫӳрерӗм. Хальхинче ман ҫул Лапсар — Ҫӗньял — Тренкасси — Шорчекасси — Пӗчӗк Кӗҫтемӗр — Ҫӗрпӳ — Тапанар — Уйри Пушарпуҫ — Шӑнкас — Лапсар мартшрутпа выртрӗ. Ӗнер Ҫӗрпӗве ҫитрӗм, паян — Ҫӗрпӳрен Шупашкара (кӗрсе тухмалли сӑлтав пурччӗ) тата киле, Лапсара. Ку вӑрӑм ҫулҫӳреве ирттерме пулашнӑшӑн Владимир Андреева тав сӑмахӗ калас килет (велосипедпа тӳрех пӗр кунта Ҫӗрпӗве ҫитсе каялла таврӑнма йывӑр пулать тесе хам ҫула икӗ куна пайларӑм).
Мӗн ӳкернине каярах лартӑп. Халь вара ҫул ҫинче курни-илтни пирки каласа парасшӑн.

More...

[Comments (1)]

Шурчановпа Аксаков сӑмахӗсене хакланӑ май

■ 06.05.2011 20:51 | 5203 views

Тӗнче тетелӗнче Михаил Михайловский каланӑ сӑмахсем пирки хӗрӳ калаҫусем пуҫланнӑ тет. Каланӑ пуль. Анчах та хӑш-пӗр политиксем кун пирки шухӑшӗсене пӗлтернӗ чухне хӑйсем ҫав шутра чӗлхе сакунне пӑснине пӗрре те ӑнланмаҫҫӗ, туймаҫҫӗ те.
Шурчанов сӑмахнех илес. Чӑвашлине синхронно вырӑсла куҫарса пымалла тет, анчах та вырӑслине ҫавӑн пекех чӑвашла куҫарса пырасси пирки пӗрре те каласшӑн мар. Чӑвашла куҫарманни — уншӑн нормально, икӗ чӗлхесен хушшинчи танмарлӑха кӑтартмасть имӗш. Малалла.

More...

[Comments (1)]

Эктор Алос и Фонт. Чӑваш чӗлхин социаллӑ нормализацийӗ хӑш мелпе пулать? (pdf)

■ 22.04.2011 08:08 | 5764 views

http://docme.ru/k76

Резюме:
Чӑвашла калаҫакансен шучӗ пӗрмаях чакса пырать. Тӑван чӗлхе ӑруран ӑрӑва куҫса пыма пӑрахнн те (уйрӑмах хуласенче, анчах халӗ унта ҫеҫ мар) Раҫҫей Федеранийӗн ытти регнонӗсемпе танлаштарсан кунта самай пысӑк шайра. Ҫав статьяра Чӑваш Республнкинчи чӑваш чӗлхин социаллӑ нормализацийӗ пирки Хауген моделӗпе киллӗшӳллӗн сӑмах пырать. Патшалӑх органӗсен чӗлхе социаллӑ аталанӑвне пырса тивекен ӗҫӗсене уйрӑм тимлӗх уйӑрнӑ. Ҫав ӗҫсем чӑваш чӗлхнне шкулта вӗрентессипе чикӗленсе тӑрать.

More...

[Comments (2)]