Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Паян — Кĕçĕн çăварни. Тӳпе те хĕллехи пек тĕксĕм мар. Ирех хĕвел пăхать. Пӳрт тăрринчен тумла тумлать. Çӳлтикасра туй пулмалла. Халĕ туйсене ĕлĕкхи пек лашасемпе мар, машинăсемпе ирттереççĕ. Ирхинех туй машинисем унталла-кунталла кумма пуçларĕç. Куршак Павăлĕ ывăлне авлантарать.

Куршак Павăлĕн çывăх тăванĕсем, ик-виç çын, туй пуçтарма тухнă. Вĕсем сăра чӳлмекне йăтса, ялти тăванĕсем патне килĕрен-киле кĕрсе тухрĕç. Туй сăрине астивсе пăхрĕç, туй лайăх ирттĕр тесе пехиллерĕç кашниех.

Нинук аппа та ывăлне çапла авлантарма, килне кин кĕртме, мăнукĕсене утьăкка сиктерме ĕмĕтленсе пурăнатчĕ. Çук çав, çырмарĕ Турри...

Ăçтан сиксе тухрĕ-ши вĕсен тĕлне Чечен вăрçи? Мĕншĕн-ха вăл унăн пĕртен-пĕр ывăлне, пĕртен-пĕр шанчăкне туртса илчĕ? Çук, ниепле те йышăнмасть амăш чĕри çакна, килĕшме пултараймасть вăл çак тĕрĕсмарлăхпа.

Паян та акă праçник ячĕпе ирех кăмака хутса ячĕ. Кăмака умĕнче икерчĕ пĕçерчĕ. Кăмаки ĕлкĕрсен шаркку лартрĕ, кукăльсем хыврĕ.

Тĕлĕкĕнче те час-часах курать вăл Димăна. Акă куннехинче те...

— Анне, эсĕ мана кĕтсе те ывăнтăн пулĕ, кăлăхах хуйхăратăн эсĕ маншăн. Эпĕ тĕрĕс-тĕкелех таврăнтăм, аннеçĕм, — терĕ Дима, юпа пек хытса тăнă амăш патне ыткăнса.

Малалла

Çăлтăрлă çу каçĕ,

Уйăх тӳпере.

Куçусем çунаççĕ

Çут мерченлĕхре.

Вăштăр-вăштăр çилĕ

Вăрттăн сĕртĕнет.

Эх, чее-çке, тилĕ

Кĕвĕçтĕр-ха, тет.

Култăр та чуп тутăр —

Çук вĕчĕрхенӳ,

Ӳтӳнте çеç чуптăр

Ĕнтекен чĕнӳ.

...Çăлтăрсем çухалчĕç,

Уйăх ыйхăра.

Юрату саманчĕ

Чăтăмсăр, кăра.

Ĕшенсе телейлĕн

Хупăнчĕç куçсем.

Эх, мĕнле илемлĕ

Ытарми каçсем...

Иртет те ĕмĕр... Канăç, канăç.

Сар курăк хушшинчи улман

Туссем те, юлташсем те манĕç,

Нимскер те, тейĕç, ун юлман.

Юлсан юлать юн тĕслĕ шанăç,

Ăнкарайман сăмах тĕшши.

Çак хĕвелтухăç, хĕвеланăç,

Шап-шурă акăшсен ташши.

Юлсан — юлать. Юлсассăн — лайăх.

Е юлмасан та пултарать:

Тĕнче тенин ăс-пуçĕ — халăх,

Вăл çуратать те — пытарать.

Юлсан — юлать. Юлсассăн — лайăх,

Е юлмасан та пултарать.

Хавхалану — хавхаланмалăх

Леш тĕнчере те, тен, пырать.

Юлсан — юлать ман кăмăл — Уншăн

Тăр-тăр чĕтрен хăва хуллин.

Ĕç-пуç юлать тата çич куншăн

Чее тăшман йӳç куллин.

Юлан — юлать...

Çырăнайман пĕр ушкăн юрă,

Эп ташламан чăваш ташши.

Килес хĕлсен шап-шурă юрĕ,

Ăшăтайман телей ăшши.

Юлсан — юлать. Юлсассăн — лайăх.

Е юлмасан та пултарать.

Тĕнче тенин ăс-пуçĕ — халăх,

Вăл çуратать те — путарать.

Чăвашсемшĕн сарă тĕс илемлĕ,

Вырăссемшĕн хĕрлĕ тĕс хитре.

Теприсем хура тĕспе киленнĕ...

Кам мĕне савать вĕт тĕнчере!

«Сарă» кун — илемлĕ пулнăран,

Хура тинĕс те илемлĕ тинĕс.

Вăл илемлĕ пулнăран — «хура».

Тĕнчере пурнать те çĕр, те пин тĕс!

Тĕрлĕ енлĕхре тĕнче çĕнелĕ.

Тĕрлĕ çыншăн тĕрлĕ тĕс хитре.

Тĕрлĕ тĕслĕрен тĕнче илемлĕ.

Тĕсĕ тĕрлĕ те — илем пĕрре.

Чĕре — чарусăр, ашкăнчăк ача.

Пĕр хăнăхнă йĕрке тытăмĕнче

Тăрасшăн мар самантлăх та, пачах.

Ялан çĕннишĕн çĕнĕлле тапса

Вăл вĕçĕмсĕр, вĕрин талпăннинче

Телей те пур, çук мар инкек-асап...

Ĕнер анчах йăпанăç туйăмпа

Вăл шăнкăрав пек вĕттĕн кĕвĕлерĕ,

Паян чан евĕр йывăр сулăмпа

Пĕр чарăна пĕлми кĕрлерĕ.

Кĕрлет, янрать манра мăнаçлă чан.

Асапланма, çунма, çĕнме чĕнет

Хĕрӳ тухаканскер шалтан-шалтан.

Пуласчĕ ман яланлăх çакăн пек!

(Çĕр чăмăрĕ те, уçлăх та чĕтрет,

Кашни тĕпренчĕк хăватпа илпек!)

Ялан, ялан çĕннишĕн ăнтăлса,

Сĕрлет, кĕрлет те çĕнелет тĕнче,

Пăлхантарать юна, чуна, ăса!

... Чĕре — чарусăр, ашкăнчăк ача,

Пĕр хăнăхнă йĕрке тытăмĕнче

Тăрасшăн мар самантлăх та, пачах.

Мĕнле çепĕççĕн янăратăн эсĕ, тăван чĕлхе. Санпа Ульяновскра та, Мускавра та, Çĕпĕрте те, Турцире те, Америкăра та калаçаççĕ. Ăруран ăрăва куçса пыракан авалхи чăваш чĕлхи. Невушлĕ вăл шăпах пирĕн тĕлте татăлĕ? Каçарĕç-ши çакăншăн пире çитес ăрусем, ылханмĕç-ши?

Парнелерĕн мана виçĕ çутă сăмах —

Манăн чунăм унпа тасарах, çутăрах.

Пăшăлтатрăн мана виçĕ хаклă сăмах —

Кашниех хамăн пурнăçăмран хаклăрах.

Эс каларăн мана виçĕ ăшă сăмах —

Çуллахи хĕвелтен те вĕсем ăшăрах.

Каçĕ çăлтăрлă, тӳлек.

Уйăх кантăкран

Шурă-шурă конверт пек

Кĕчĕ ăнсăртран.

Выртрĕ сăрлă урайне

Çутă тăваткал.

Хăйĕн ăшă сăмахне

Ячĕ-ши такам?

Çухалмарĕ ирчченех

Çӳл тӳпе алки.

Вуламан çыру пекех

Уйăх пайăрки.

Çĕрлехи пахча шăп-шăпăрт,

хуп-хура çĕртме.

Сивĕ çумăр шăпăр-шăпăр

чалăшшăн иртмест.

Хушăран çеç чăштăр-чăштăр

çулçă тăкăнать.

«Ан васка каймашкăн, кăшт тăр», —

тем мана тытать.

Ялкăшса çунать кăвайтăм —

типĕ пуленке.

Пĕчченех эп чӳк тăватăп,

тулăх кĕреке.

Мăнтăр çĕрĕн пархатарĕ

ӳтĕме кĕрет.

Ĕçлесен сад çимĕç парĕ

килес çул тепре.

Çĕр куçне хупать мăраннăн,

çулçăпа витет.

Ман кăвайт ăна ăнланнăн

ерипен сӳнет.

Илтĕнмест чакак сасси те

чăрăш тăрринчен.

Кĕр мана калас пек:

«Çитĕ, кан çурхи кунччен».

Ан сивле тĕнчене:

Кăмăлу лĕнчĕр-лĕнчĕр...

Лар та пуйăс çине —

Станцисем черетленччĕр.

Эс тарман телейрен,

Шыраман инкек çулĕ.

Тăван ен теекен

Çĕршыву хыçа юлĕ.

Пĕтĕмпех кулăшла,

(Инкекӳ-телейӳ те!)

Ним çинчен шухăшла

Купери кантăк витĕр.

Хуларан хулана

Сĕтĕрнет тăлăх пуйăс,

Вăл ниçта та каймасть,

Çутăсем сана — суйрĕç.